1.Çocukla aynı ortamda iken tartışmanın çocuk üzerindeki etkileri nelerdir?
Anne baba tartışmaları, tartışmanın çocuk üzerindeki etkisi, nasıl ve ne kadar sık aralıklarla yaşandığı ile doğru orantılıdır. Eğer ki tartışmalar çok sık olmuyor ve tartışma sonunda çözüm üretiliyorsa bu zarar değil tam tersine fayda getirir. Anne babalar birbirlerini çok sevseler anlaşmazlık yaşayabilecekleri ve bunun çözüme ulaştırılmasıyla ilişkilerinin olumlu yönde etkilenip güçleneceği mesajını vermiş olurlar. Hiçbir şey , anne ve babası arasındaki güçlü ilişkiden aldığı kadar güveni çocuğa veremez. Ve hiçbir şey çocuğa anne-babanın mutluluğunu görmek kadar sevildiğini hissettiremez. Aynı şekilde, araştırmalar huzurlu, sıcak ailede büyüyen çocuğun daha sevecen ve empati kurabilme becerisinin olduğunu göstermektedir. Eğer anne baba tartışmalarını her seferinde çocuklarından gizlerlerse, çocuklar büyüdükçe ilişkilerinde gerçekçi olmayan beklenti içine girebilir.
2. Tartışma sırasında anne babaların neler yapmaları, neler yapmamaları gerekir? Çocuğun psikolojisinin olumsuz etkilenmemesi için nelere dikkat edilmelidir?
Anne baba tartışmaları, tartışma sırasında çiftler yıkıcı eleştiriler yapmıyor, hakaret etmiyor, birbirlerini dinliyor, şiddete başvurmadan sonunda uzlaşmayı başarıyorlarsa çocuk bu durumdan olumsuz etkilenmez. Fakat, kapıların çarpıldığı, sinirli bağrışmaların yer aldığı şiddet içeren, yıkıcı tartışmalar çocuğun güven duygusuna zarar verir.
Neden annem- babam birbirlerinden bu kadar nefret ediyorlar, acaba bu benim suçum mu? Diyerek kendisini suçlu hissedecektir çocuk
3. Anne baba arasındaki tartışmalar ve kavgaların çocuk üzerinde her yaşta farklı bir etkisi mi vardır yoksa çocuk kaç yaşında olursa olsun bu olumsuz etki aynı mıdır?
Anne baba arasındaki tartışmaların çocuk üzerindeki etkisi elbette her yaşta olumsuzdur. Anne baba çocukla ne kadar iyi olsa da , birbirleriyle iyi olmadıklarında babanla/annenle mutsuzum mesajını verdiklerinde, çocuğun bir yanı hep buruk kalır onlara Şüphesiz her insan yaşı kaç olursa olsun anne babasını birlikte ve mutlu görmek ister.
Ergenlik döneminde , anne babasının tartışmasına sürekli tanık olması, huzursuz ev ortamı genci karmaşaya iç çatışma yaşamasına ya da suç işlemeye itebilir. Anne baba modelinin, ergenin kişilik yapısını oluşturabilmesinde önemli rolü vardır. Olumsuz ve gergin ortamdan etkilenen ve yıllarca kurtulamayan kişi orta yaşlarına gelse bile hala sağlıklı sosyal ilişki kuramayabilir.
Ebeveynlerinin tartışma sırasında şiddet uyguladığına tanık olan çocuk ileride şiddetin ya uygulayıcısı ya da kurbanı olmaya yatkınlık gösterir.
Alkolizm ile birlikte baş gösteren aile içi şiddet çok daha tehlikeli durumdadır.
4.Bu tartışmalar çocuğun sosyal hayatını nasıl etkiler?
Evde gergin aile ortamından etkilenen çocuk, okulda arkadaşlarına karşı agresif tavırlar sergileyebilir , kendisini onlardan soyutlayabilir, yalnız kalabilir.
Ebeveynlere de tartışmaların çocuğun gözü önünde yapılmaması tavsiye edilir. Huzurlu ortamın yaratılmasıyla birlikte okul başarısında artış ve arkadaş ilişkilerinde iyileşme gözlenir.
Bazen, arkadaşlarına aile sorunlarından bahsetmek çocuğa suçluluk duygusu verebilir, bazı çocuklar kendilerini ebeveynlerine karşı sorumlu hissettiklerinden tartışmaları inkar ya da reddederek dışa vurabilir, hiçbir şey yokmuş gibi davranabilirler.
5.Tartışma sonrası anne baba çocukla nasıl konuşmalı, durumu ona nasıl izah etmeli?
Tartışma sonrası, anne -babaların çocukları ile konuşurken, birbirlerini aşağılamadan kötülemeden, haklı ya da haksız ayrımına varmadan, eleştirmeden, yalnızca ama yalnızca mutlu oldukları mesajını vermeleri gerekir. Örneğin, diyelim ki ; eşlerden biri diğerine, fevri tepki verebileceği bir davranışta bulunursa, bu çocuğa aslında annen/baban beni üzmek, kırmak istemedi, o iyi niyetli bir insan, ben bunu biliyorum, fakat bu davranışı beni üzdü, kendimi kötü hissettim. Şeklinde açıklanmalı. Tartışma sonunda her zaman çiftler birbirlerine sarılıp, tartıştıkları halde birbirlerini sevdiklerini söylemelidirler.
Bunun yanında, çiftler, ne kadar mutlu bir evlilikleri olduğuna ve birbirlerini sevmeye devam ettiklerini anlatan sözler söylemelidirler.Bir çocuğu inandıran davranıştır. Sözlerin, davranışlarla tutarlı olması son derece önemlidir. Çocuğun anne babasının konuşmalarından aldığı mesaj ile hareket ve ses tonundan aldığı mesaj çelişkili olmamalıdır.
Derya Oğuz Sarıalp
Uzman Klinik Psikolog
