Çocuklarda Diş Dizilim Bozukluklarına Dair Bilmeniz Gerekenler

Çocukların dişleri çıkarken anne ve babalar genellikle dişlerin ne zaman çıktığına ve ne kadar düzgün göründüğüne odaklanmaktadır. Çocuk diş hekimi olarak benim dikkat ettiğim tablo çok daha geniş. Muayene sırasında çocukların sadece dişlerini değil, çene gelişimini, dişlerin dizilimini ve ısırma biçimini birlikte değerlendiriyorum. Tüm bunlar birbiriyle ilişkili olup dental sorunlar erken dönemde fark edilip müdahale edilirse tedaviden istenilen sonuçlar alınabilmektedir.

Bu yazıda diş dizilim bozukluklarının ne anlama geldiğini, hangi belirtilerin dikkat gerektirdiğini ve ne zaman bir diş hekimine başvurulması gerektiğini ele almak istedim.

Diş dizilim bozuklukları ne kadar yaygın?

Maloklüzyon adı verilen diş dizilim bozukluğu son derece yaygın bir durum. Dünya genelinde yapılan araştırmalar, çocukların yüzde 56’sında diş dizilim bozukluğu bulunduğunu ortaya koymuştur^[1]. Yani her iki çocuktan birinde bir derece diş düzensizliği var. Tabi bunu fark etmek kadar doğru zamanda doğru adımı atmak da son derece önemli.

Diş dizilim bozuklukları yalnızca estetik bir sorun değil. Yanlış konumlanmış dişler zamanla ciddi işlevsel sorunlara yol açabilir. Dişlerin üst üste bindiği bölgeler düzgün fırçalanamaz, bu da ilerleyen yıllarda çürük ve diş eti iltihabı riskini artırır. Yanlış kapanış çiğnemeyi zorlaştırır, bazı seslerin doğru çıkarılamamasına neden olur. Ayrıca zaman içinde çene ekleminde ağrı da yaratabilir.

Hangi belirtiler dikkat gerektiriyor?

Dişlerin yanlış pozisyonda sürmesi, dişlerde çapraşıklık, alt ve üst dişlerin kapandığında hizalanmaması yani çapraz kapanış dikkat gerektiren işaretlerden bazılarıdır. Çocuğun sürekli ağızdan nefes alması, özellikle uyku sırasında ağzının açık olması, konuşurken belirli sesleri çıkarmakta zorlanması da önemli. Yemek yerken bir tarafa yüklenme ya da çiğneme güçlüğü, yüzde belirgin bir asimetri de göz ardı edilmemesi gereken bulgular arasında yer alıyor. Parmak emme ya da uzun süreli emzik kullanımı öyküsü olan çocuklarda da erken muayene öneririm, çünkü bu alışkanlıklar çene ve diş gelişimini doğrudan etkilemektedir.

Bazı çocuklarda diş sıkışıklığının arkasında üst çenenin dar yapısı yatar. Bu durumda çene genişletme aparatı ile büyüme çağında yapılan erken müdahale, hem dişlere yer açar hem de kalıcı ortodonti tedavisini kolaylaştırır.

Çocuklarda ortodontik tedavi

Çocuklarda büyüme ve gelişim devam ettiği sürece çene kemikleri ve dişler çok daha hızlı ve etkili biçimde yönlendirilebiliyor. Bu da hem tedavi sürelerini kısaltıyor hem de sonuçların kalıcılığını artırıyor. Çocuklarda ortodontik tedavi, büyüme çağının doğal potansiyelini kullanarak çok daha az müdahaleyle büyük değişiklikler sağlayabiliyor.

Çocuklarda erken yaşlarda kullanılan hareketli ve sabit apareyler çene gelişimini yönlendirip, dişlerde çapraşıklık sorununa erken çözüm bulunmasını sağlar ve bazı kapanış bozukluklarını ortadan kaldırabilir. Şeffaf plaklar da geleneksel diş tellerindeki metal görünümünden çekinen çocuklar ve aileler için bir alternatif sunmaktadır.

Son söz olarak şunu özellikle vurgulamak gerekiyor: erken dönemde yapılan müdahaleler ilerleyen yaşlarda ihtiyaç duyulabilecek ortodontik tedavi süresini belirgin biçimde kısaltabilir. Aklınızda bir soru işareti oluştuysa, bir uzman değerlendirmesi almayı ötelemeyin. Çünkü çocuklarda büyüme süreci devam ederken yapılan ortodontik değerlendirme, hem tedavi süresini kısaltır hem de ileride karşılaşılabilecek daha kapsamlı müdahalelerin önüne geçebilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için uzman diş hekimine başvurmanız önerilir.

Dr. Dt. Esra Yeşilöz Gökçen,
Çocuk Diş Hekimi,
KidsDent İstanbul