Empati; bir olayı veya durumu karşımızdaki kişinin perspektifinden bakarak değerlendirmektir. Halk arasında kısaca ‘kişinin kendini başka birinin yerine koyabilmesi’ olarak tanımlanan empati, sağlıklı bir iletişim için vazgeçilmez bir unsurdur.
Aşırı empati; kişinin devamlı olarak karşısındakinin duygu ve düşünceleriyle ilgilenmesi ve bu durumun bir çeşit ‘aşırı odaklanma’ hali oluşturmasıdır. Bu kişiler sürekli ‘Başkası ne düşünür?’, ‘Elalem ne der’ gibi düşüncelerle meşguldürler. Nasıl ki empatinin düşük miktarda olması kişinin anlayışsız, kuralcı ve bencil biri olarak anılmasına sebep oluyorsa empati dozunun yüksek olması da kişiyi hassas, yoğun duygusallığa sahip ve kendini değersiz hisseden birine dönüştürür. Aşırı empati düzeyine sahip insanlar karşısındaki insanların yaşantılarından çok fazla etkilenirler. Bu etkilenme kişinin iç dünyasına zarar verecek kadar yüksek düzeydedir.
Aşırı empati sendromu olan insanlar, etraflarında titreşen her duyguyu bünyelerinde toplayan büyük alıcılara benzer. Ancak, diğer insanların ihtiyaçlarını karşılamak için, kendilerini kaybedip, başkalarının çektiği acı için suçluluk bile duyarak çok fazla merhamet duygusu ile başa çıkmaya çalışırlar. Bu süreç, çok acı verici ve yorucudur.
Oluşmasındaki sebepler;
- Erken çocukluk anıları: 0-6 yaş döneminde ailesi tarafından yeterince sevgi görmemiş, kabul edildiğini hissetmemiş olan çocuklar kendilerini değerli hissetmek için toplum kurallarını ve değer yargılarını çok fazla içselleştiririr.
- Toplum tarafından davranışlarının pekiştirilmesi: İnsanlar genelde isteklerini koşulsuz yerine getiren, kararlarını sorgulamayan, fedakar buldukları kişileri yanlarında tutmaktan hoşlanırlar. Eğer insanların isteklerini yaparsam sevgiyi hak ederim’ gibi bir düşünce kalıbına sahip olan sendromlu bireyler gerçekten de taleplerini yerine getirdiği insanlarla daha yakın olduklarını görür.
- Kişilik bozukluğu: Aşırı empati sendromuna sahip bireyler DSM-5 kategorilerinde ‘Tanılanamamış Kişilik Bozukluğu’ altında değerlendirilir.
Duygu Aydın
Psikolog
