Türk Medeni Kanun’unda velayet altına alınan kişinin arkadaş ve akrabaları ile görüşmeleri hususunda açıkça bir düzenleme bulunmamaktadır.
Kabul görülen uygulamada velayet/vesayet altındaki engellinin ebeveynleri, yakınları ve sosyal çevresi ile azami düzeyde iletişim halinde olmasının sağlanması gerektiğidir. Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (Ergin olmayan engelli çocuklar için) ve Çocuk Hakları Sözleşmesi uyarınca çocukla ilgili tüm eylemlerde çocuğun yüksek menfaatinin gözetilmesi gerekmektedir. Çocuk ya da 18 yaşını doldurmuş olan engellinin sömürü, şiddet veya istismara maruz kaldığı anlaşıldığı takdirde bulunduğu yerin Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunularak, yargılama sürecinde tedbir amacıyla bu kişilerle görüşmesinin engellenmesi mahkemeden talep edilmektedir. Burada görevli/yetkili mahkeme çocuğun/engellinin velayet/vesayet altına alınmasına karar veren Sulh Hukuk Mahkemesidir.
Sulh Hukuk Mahkemesinden çocukla görüşmesinde sakınca olduğu düşünülen kişi ya da kişiler hakkında kişisel ilişkinin düzenlenmesine ilişkin gerekli tedbirlerin alması da talep edilmektedir. Mahkeme kararı olmaksızın engellinin ailesi veya yakınları ile görüşmesinin engellenmesi engellinin menfaatine zarar vereceğinden, bireysel kararlarla böyle bir uygulama yapılmaması gerekmektedir. Bu durum vasilik görevinin kötüye kullanılması olarak algılanabilmektedir. Kendisine vasi tayin edilmiş yaşlının, çocuk, arkadaş ve akrabaları ile görüşmesi hususu da ayrıca önem taşımaktadır. Vesayet altındaki yaşlı kişinin beden ve ruh bütünlüğünü koruması diğer bireylerle eşit koşullar altında yaşamasının sağlanması, toplumdan tecridi ve ayrı tutulmasının önlenmesi esastır.
Gerek kanunlarımız gerekse taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler ile bu hak teminat altına alınmıştır. Bu nedenle mahkemece verilmiş bir kısıtlama kararı olmadıkça sömürü, şiddet veya istismara maruz kaldığı ispatlanmadıkça, ayrıca özellikle vesayet altındaki yaşlının talebi olmadığı takdirde özel hayata saygı gösterilmesi gerekmektedir.
Gizem Gonce
Avukat
