Geri Bildirim
0-3 Yaş Çocuklarda Okuryazarlık Gelişimi
0-3 Yaş Çocuklarda Okuryazarlık Gelişimi

0-3 Yaş Çocuklarda Okuryazarlık Gelişimi

268

Okuma-yazmayı öğrenmeye ilkokulda ya da anaokulunda başlamadık. 

Yaşamlarının ilk üç yılı boyunca küçük çocuklar dünyayı anlamlandırmaya başlarlar. Başlangıçta daha sözler yokken,  kendileri ile kendileri olmayanı ayırt edemedikleri zamanlarda renkleri, şekilleri fark etmekle meşguldürler. Sözün henüz olmadığı dünyalarında sürekli duyuları yoluyla aldıkları bilgiler ile tanımlamalar yaparlar. Her yeni uyaranı ayırt eder ve sistematik bir hale dönüştürürler. Dünya keşfedilmeyi bekleyen koca bir bilinmezlik bütünüdür. Duyulardan gelen her yeni bilgi bir dizi işleme tabi tutulduktan sonra ait olduğu yere veya yeni oluşturulacak bölüme yerleştirirler. Çok yoğun, hummalı bir çalışma hiç durmadan devam eder. 

“Annem beni belli bir şekilde tuttuğunda yemek zamanı gelmiş demektir.” Türünden çıkarımlarla dünyaya uyumlanma başlamıştır. Sonra "şu çıngırağı yere atarsam daha yüksek ses çıkıyor" sürecine geçilir. Her defasında daha fazla uyaran daha fazla özelliği bakımından öğrenilir ve bir dizi deneye tabi tutulur. Bu sırada çevre uyarıcılar bakımından ne kadar zenginse deneyler de o denli zengindir. Küçük bilim adamının o sırada eline geçirdiği bir kitapsa bir güzel tadılır, "tadına bakılacak daha güzel yerleri var mı acaba" diye kitaba çok kısa bir süre bakılır ve o sırada belkide dikkatini çeken büyük, parlak bir resim görür. Dikkatini çeken bu görsel yardımıyla kitaplara merhaba denir. 

Sonrasında seslerin, mimiklerin, kelimelerin insan grupları arasında bir anlamı olduğunu öğrenirler.

Yenidoğan sürecinden bebekliğe, bebeklikten çocukluğa uzanan gelişim yolculuklarında iletişim dünyasına dev adımlar atmaya başlarlar.

Yazının anlam taşıdığını çevresinde ona kitap okuyan yetişkinler olduğunda öğrenirler. "Kitap okumak içindir." ve "Bir kitap tekrar tekrar okunabilir." Sonraki yıllardaki akademik hayatında başarı kazanması açısından müthiş çıkarımlardır. Okuryazarlık bebeğin dünyaya gelmesiyle birlikte gelişmeye başlar. Bu gelişim nasıl gerçekleşiyor ve güçlü okurları nasıl yetiştiririz sorusundan hareketle, günümüzde özellikle 3 yaşın altındaki küçük çocukların kendilerine okunan kitaplardan nasıl fayda sağladıklarına yönelik pek çok bilimsel çalışma yapılmaktadır. Yapılan bu çalışmalar bizlere çocukları 1 yaşından önce kitaplarla tanıştırmamız gerektiğini ve okuma kültürünün aile ortamında edinilmeye başladığını söylemektedir.

Çocuk 1 yaşından önce kitabı eline aldığında; ona önce dokunacak, sonra elinde sallayacak, ağzına götütüp tadına bakacaktır. Zamanla resimlerini görecek ve dil gelişimiyle paralel olarak önce sözlere sonra yazılara yönelecektir. Dolayısıyla kitap seçimi ve kitapla yapılacak aktivitelerin neler olduğu bu noktada önem kazanır.

Kitaplar çocuğun;

  • Yorumlama becerilerine
  • Görsel okuryazarlık becerilerine
  • Anlatı üretmelerine
  • Algısal gelişimlerine
  • Modern sanatları keşfetmelerine
  • Edebiyata ilgi duymalarına
  • Çocuk ve ebeveyn arasındaki etkili iletişimin yarattığı özgüvene ile birlikte katkı sağlayacak ve geliştirecektir.

Okuryazarlığa böylesine bir başlangıç, çocuğun gelecekte okuma-yazma aktivitelerini hem kolaylıkla başarmasını hem keyif almasını sağlayacaktır.

  • Etkili ev okuryazarlık ortamı nasıl olmalı?
  • Gündelik yaşamda çocuğunuzla birlikteyken karşınıza çıkan okuryazarlık fırsatlarından nasıl yararlanabilirsiniz?
  • Çocuğunuza kitap seçerken nelere dikkat etmelisiniz?
  • Çocuğunuzla birlikte etkileşimli okuma yaparken nasıl stratejiler kullanmalısınız?

Bu sorular ve daha pek çok sorunun cevabı konusunda desteğe ihtiyaç duyarsanız iletişim bilgilerimizden bize ulaşabilirsiniz.


Özel Eğitim / Çocuk Gelişimi Uzmanı