Ailenin rencide edici yaklaşımı ile ilgili makalemizde; aileler, çoğu zaman bir anlık sinirle harekete geçtiklerinden, çocuğun yaşamına yönelik geri dönülmez bir yola giriyorlar. Günümüze baktığımızda, gençleri bu cins tutumlara iten sebepler arasında, birbirleri aralarında sevgi ve alaka eksikliği ile anne -babanın aşağılayıcı tutumları başta geliyor.
Bir anne ve baba, çocuğunu bir yandan canı gibi severken diğer yandan da ne şekilde aşağılayıp, onu rencide edip kötü söz edebilir?.. Gerçek şu ki ,davranışların bir çoğu çocuk yaşta kazanılmış olup, bir çoğu otomatik tutumlar olarak meydana gelmektedir .
Maalesef bazı anne -babalar çocuğunun hoşlanmadığı davranışı karşısında bağırıp çağırıp kötü söz ederken, o anda onun ruh halini oluşturan dünyasında ne şekilde derin yaralar açtığını düşünemezler. Çünkü o anda öfkelerine yenik düşmüşlerdir. Öfke ,bireyin yerinde ve doğru davranmasını engeller. Bu da duygu ve tepki eğitimi ile alakalıdır. Bu biçimdeki tutumlara maruz kalan çocuk da benzer biçimde tutumlar sergilemeye, öfkesine yenik düşmeye başlar. Hatta ebeveyninin dikkatini çekmek için kasten yanlış tutumlar yaptıklarını yetişkin olduktan sonra hatırlayan birçok genç vardır.
Gencin ilgi çekmek için hatalar yapması aile fertlerinin kısırdöngü içerisine girmesine yol açar . Muhtemeldir ki aynı ailede kardeşler aynı durumlara farklı davranışlar gösterebilir. Kardeşlerden birisi anne -babasını kızdırmamak için kendisini fena halde zorlarken diğeri tutumları modelleyerek kontrolsüz davranabilir. Bu da aynı anne -babanın, çocuklarına değişik davranmasına yol açar .
Mutlu olmayan, gergin aile ortamı, aile bireylerinden birbirine düşmanca, reddedici biçimde davranması, hem ruh sağlıklarını hem de vücut sağlıklarını bozduğundan bu sorunlar gittikçe katlanarak büyür. Bunun sonucunda intihar eğilimi de görülür. İntiharın en mühim sebepleri aralarında depresyon benzeri ruhsal hastalıklar ve sevgi, ilgi eksikliği gelir. Her ne kadar dinî inançlar intihara eğilimi azaltsa da ruh sağlığının bozulmasının mantıklı düşünmeyi engellediği durumlar da vardır.
Öyle ki bir yetişkinden daha yetişkin davranabilen çocuklar da var. Bu çocuklar anne -babalarının tutumlarının hatalı olduğunu görmekle birlikte bundan dolayı onlara aşırı sinir duyup reddetmiyor, onları yeniden kızdıracak tutumlardan kaçınıyor ve intihar gibi durumları çözüm değil, çözümsüzlüğe götüren hataları da yapmamış oluyorlar.
Peki ya aile ne yapmalı?
- Ebeveyn olarak olumlu ve olumsuz davranışlarda sergilemiş oldukları tutumlarını gözden geçirmeli.
- Beden sağlığına ve dinlenmeye önem vermeli.
- Yapmış olduğu hatalı tutumdan sonra çocuğuyla konuşup mutlaka kendisinin yaptığı bölümünden özür dilemeli.
- İntiharla alakalı sözler ciddiye alınmalı.
- Tıbbî ve psikolojik destek ihmal edilmemeli
Derya Oğuz Sarıalp
Uzman Klinik Psikolog
