Geri Bildirim
Çocuk Kitapları Hangi Özelliklere Sahip Olmalı?
Çocuk Kitapları Hangi Özelliklere Sahip Olmalı?

Çocuk Kitapları Hangi Özelliklere Sahip Olmalı?

108

Çocuk kitaplarının sahip olması gereken özellikler neler?

Yaşlara göre kitap seçimi nasıl olmalı ve çocuğuna hangi dönemde ne tür kitaplar almalısın? 

Çocuk zekası anne karnından itibaren gelişmeye başlar. Bu süreçte anne-babalar çocuklarıyla konuşabilir, masallar okuyabilir gelişimine destek olabilirler. Doğduktan sonraki bebeğin gelişim sürecinde ise kitap seçimlerinizle doğru yönlendirmeler yapmanız çok önemli bir konu. Unutmayalım ki, her kitap her çocuğa uygun değildir. Seçiminizi yaparken bu durumu göz ardı etmemeniz gerekir. Çocuklarımızın özellikle kavram gelişimlerini desteklemede, görsel ögelerle zenginleştirilmiş kitaplar bizlere çok yardımcı olacaktır. Çünkü çocuklar, kelimelerden önce resimleri okumayı öğrenirler. Dolayısıyla kitaplarda yer alan görsel ögeler, çocukların nesne ve varlıkları algılayıp zihninde bir şemaya yerleştirmesi açısından oldukça önemlidir.

Tabi sadece resimlere göre karar vermek de doğru değildir. Kitap, iyi resimlenmiş ama kötü yazılmış olabilir. Bu yüzden, çocuğunuza alacağınız kitapları mutlaka okuyun. Sonuçta, içeriğindeki görseller kadar Türk dilinin iyi kullanılmış olması ve hikâyenin akıcılığı da bizim için önemlidir.

Seçtiğiniz kitaplar; çocuğun bilme, öğrenme ve oynama gibi temel ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikte olmalıdır. Teknoloji bu kadar gelişmişken ve birçok eğlenceli oyun ortamı sunarken, kitapları ön plana çıkarmak pek kolay değil maalesef. Bu noktada sizler kitap okurken, ses tonunuzu ve mimiklerinizi etkili bir şekilde kullanıp kitabın eğlenceli yönünü ortaya çıkarabilirsiniz.

Öncelikle çocuk kitaplarının özelliklerinin nasıl olması gerektiğinden bahsedelim. Daha sonra yaş gruplarına göre kitap seçiminin ayrıntılarından bahsedeceğim.

  • Bebeklik döneminde bol bol resimli kitaplar almalısınız, onu büyüdükçe masal kitaplarıyla tanıştırmalısınız.
  • 3 yaşındaki çocuklar için basit, karmaşa olmayan ve gerçekçi hikayelerden oluşan çocuk kitaplarını okuyabilirsiniz. Çünkü hayal dünyasının sınırlarını keşfetme yaşında olmasından dolayı kafasının karışmasına sebep olmamalısınız.
  • 5 yaşından önce peri masalları okumamanız daha doğru olacaktır. Çünkü kendisi bu zamana kadar gerçekliği anlamakla meşgul olacak.
  • Seçilen kitaplar çocuğun ilgi alanlarına ve deneyimlerine uygun olmalıdır. Örneğin birlikte yüzmeyi deneyimleyeceksiniz bununla ilgili deniz tatilini içeren eğlenceli kitaplar okuyabilirsiniz.
  • Çocukların hoşlandığı alanları fark ederek o alanların çeşitliliğine katkı sağlayabilirsiniz. Mesela çocuklar sanat, bilim, müzik, tarih, mizah ve şiir kitaplarından hoşlanırlar. Etkinlik ve oyun kitapları da eğlenceli olabilir. Onu farklı alanlarda beslemeye çalışmalısınız, çocuk kitapları alırken çeşitliliğe yer verebilirsiniz. Kitaplar yalnızca bilgi edinmek için değil; keyifli zaman geçirmek için de okunur.
  • Anlatılanlarla kitapta yer alan resimler ne kadar iyi örtüşürse ne kadar renkli ve parlak olursa o kadar iyi. Bu durum, miniğinin kitabını daha çok sevmesini sağlar.

Çocuk kitapları miniklerin fiziksel ve zihinsel gelişimleri göz önünde bulundurularak tasarlanırlar. Bu nedenle kitap satın almadan önce, bebeğinin gelişim aşamasını göz önünde bulundurarak seçim yapmak daha doğru olacaktır.

Bebekler için kitap seçimi nasıl olmalı?

0-6 ay

  • Bebekler 2-3 ay civarında kendilerine uzatılan nesnelere yönelmeye başlarlar. Bu nedenle o süreçte alınan kitaplar farklı sesler çıkarmalı.
  • Duyu gelişimini desteklemeye yönelik olmalı.
  • Kitaplar kolay yıpranmayacak, kaliteli malzemelerden üretilmiş olmasına dikkat edilmeli.
  • Tam olarak kitap sayılmasa da bebek zeka kartları da bu dönemde miniklerin dil gelişimine ve motor becerilerine katkıda bulunabilecek alternatiflerden olabilir.

6-12 ay

  • Bebekler için eğitici kitaplara bu aylarla beraber geçebilirsiniz.
  • Ortalama 6. ve 7. aylarda dişlerin çıkmasıyla birlikte bebekler her şeyi ağızlarına götürürler. Bu sebeple bez kitaplar bunun için uygun ve hijyenik olabilir. İstediğiniz zaman yıkayabilirsiniz.
  • Bir diğer tercihiniz bebeklere özel üretilen diş kaşıma kitaplarından yana olabilir. Kare şeklinde olan bu kitapların üzerinde iki tane kulak yer alır, bu da çocukların dişlerini kaşımalarına yardımcı olur. Bir taşla iki kuş yani J
  • Aldığınız kitaplar olabildiğince renkli olmalı ve bolca resim içermeli en önemli kriter.

12-24 ay

  • Bu dönemdeki bebekler için kalın karton ya da mukavvadan kitaplar öneriyoruz. Bu tarz çocuk kitaplarının her bir sayfasında bir nesnenin resmi bulunur. Örneğin bir sayfada sadece karpuz resmi yer alır ve altında da karpuz yazar. İşte bunlara ABC kitapları diyoruz.
  • Bu yaş grubu için en iyi tercihlerden biri, dokunma kitaplarıdır. Kitapların içinde farklı dokunsal ögeler yer alır. Filin hortumunda pamuk, tavşanın kulağında pamuk gibi. Bu tip çocuk kitapları hem miniğinin gelişimini destekliyor hem de kitap sevgisinin temellerini atar.
  • 12-24 aylık çocuklara özel olan banyo kitapları da bir diğer seçenek olabilir. Banyo kitapları plastik türevi bir malzemeden yapıldığı için çabucak kurur. İçeriği ve yapısı itibarıyla ABC kitaplarına benzer, basıldığında “viyk viyk” sesleri çıkaranları da var. Miniğiniz için oldukça ilgi çekici olabilir.

24-36 ay

  • Bu dönemde basit kurguların olduğu kitapları seçebilirsiniz.
  • Karton kalın kapaklı, içinde sürpriz ögelerin bulunduğu çocuk kitapları oldukça ilgi çeker.
  • Resimleri fazla karışık olmayan, açık ve net kitaplar tercih etmelisiniz.
  • Çok az yazılı ve büyük puntolu kitaplar seçmelisiniz.
  • Ev yaşantısı, park gezisi gibi gündelik hayattan kesitler taşıyan kitaplar ilgi çekici olabilir.

36-60 ay

  • Gelelim, 3 yaş kitapları nasıl olmalı? konusuna. Bu dönemde çocuk kitaplarının sahip olması gereken özelliklerin başında, sayfaların %75-80’inde resim olması gelir. Yazı kitaplarda çok daha az yer kaplamalı.
  • Yazı puntosu büyük ve okunaklı olmalı.
  • Çocuklar için kitaplar hayal gücünü harekete geçiren nitelikte olmalı.
  • Bu dönemde çocuklar henüz okuma yazma bilmedikleri için kitapları resimlerden okurlar. Hatta yetişkinlerin bile görmediği ayrıntılara dikkat ederler. Dolayısıyla aldığın çocuk kitapları iyi resmedilmiş olmalı ve ayrıntılara yer vermeli.
  • Günlük hayatın içinden örnekler içermeli, tanıdık durumlardan bahsetmeli.
  • Heyecan verici yeni bilgiler içermeli.
  • İlgi uyandırıcı güçlü karakterlerden bahsetmeli. Yalnızca iyi ve doğru karakterlere değil; kötü ve hata yapanlara da yer vermeli.
  • Okul öncesi hikaye kitapları; dil ve anlatım bakımından yalın, içerik bakımından ilgi çekici, düşündürücü ve aynı zamanda eğlendirici, illüstrasyon açısından metinle uyumlu ve kolay yorumlanabilir olmalı.

 3-5 Yaş Grubu

  • Hayata dair hikâyelere, tanıdık durumlara yer veren,
  • İyi resimlendirilmiş,
  • Çocuğun hayal gücünü harekete geçiren,
  • Ayrıntılı resimleri olan kitapları tercih edebilirsiniz.

5-8 Yaş Grubu

  • Güçlü hikâyeleri ve güçlü karakterleri olan,
  • İlgi alanına ait konular içeren,
  • Yabancı kelimelere yer vermeyen,
  • Gerçek hikâyelerden alıntılar yapılmış,
  • İyi ve doğru kadar kötü ve yanlışı da ele alan,
  • Ayrıntılı resimleri olan,
  • Yeni bilgiler öğreten kitapları tercih edebilirsiniz.

8-12 Yaş Grubu

  • Çocuğun beyin fırtınası yapıp düşünmesini sağlayan,
  • Çocuğun karakterine ve ilgi alanına uygun,
  • Çocuğa faydalı olabilecek mesajlar içeren ve kendisinin seçip alacağı kitapları tercih edebilirsiniz.

Kitap seçimi ile ilgili zorluk yaşadığınızda, bu konuyla ilgili fikir ve önerilerine güvenebileceğiniz kimselerden veya çocuğunuzun öğretmeninden yardım alabilirsiniz. Çünkü çocuklar için kitap seçimi hassasiyet gerektiren önemli bir konu olduğunu düşünüyorum.

Bir sonraki yazımda, çocuklara kitap okuma alışkanlığını kazandırma konusunda neler yapılması gerektiğini ele almayı düşünüyorum.

Ayrıca fırsat buldukça, yaş gruplarına ve sınıf seviyelerine göre satın alınabilecek kitap isimlerini, buradan sizlerle paylaşmaya gayret edeceğim.

Sevgiler…


Psikolog