Geri Bildirim
Yemek Yeme Alışkanlığı ve Çocuk
Yemek Yeme Alışkanlığı ve Çocuk

Yemek Yeme Alışkanlığı ve Çocuk

178

Çocuğun doğumundan itibaren gerekli olan; vücudun büyüme, gelişme ve günlük işlevlerinin sürekliliğinin sağlanması için gerekli olan besin öğelerinin yeterli miktarlarda alınması beslenmedir. Çocuk için gerekli öz bakım becerilerinden biri yemek yeme alışkanlığı kazanmasıdır. Bu alışkanlığın , yetişkinin kendini geri çekmesiyle beraber kazanılması ve bireysel olarak yapılması gereklidir. Doğumdan itibaren başlangıçta ebeveynler tarafından karşılanan gereksinimler, çocuğun büyümesiyle ve kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek olgunluğa erişmesiyle beraber artık bireysel olarak yapması gereken beceriler haline gelmelidir. Bu becerinin kazandırılması için öncelikle bakıma eşlik eden yetişkinin adım adım tutumlar sergilemesi gerekir. Bu tutum çocuğun birey olma çabasını desteklemek adına önemlidir.

Çocuk diğer bir çok beceride de olduğu gibi yemek yeme becerisini de kendisine bakım veren yetişkini model alarak öğrenmeye ve de taklit etmeye başlamayla kazanır. Yeme sorunları; çocuğun yemek yerken zorluk çıkarması, iştahsız olması gibi durumlardır ve bu sorunlar, doğru zamanda, doğru tutumla , doğru besin seçimleri ile düzeltilmesi mümkün olan durumlardır. Bu düzenleme için öncelikle çocuğa yemek yeme düzeni olan bir ortam sunulmalıdır. Yemeği televizyon olmayan, çocuğun dikkatinin dağılmayacağı sessiz bir ortamda yedirmek, zamanının güzel geçmesine özen göstermek önemlidir. Bir şarkı ya da masalla bu süreç daha zevk alabileceği bir ortam olabilir. Düzenli bir ortam için, yemek yeme süresi olmalılıdır. Bu süre tüm aile bireylerinin yemeklerini bitirerek masadan kalktığı süre olursa sağlıklı olur. Bunun için arada bir “ ablan yemeğini bitirmek üzere.. “ ya da “ birazdan hep beraber yemeğimizi bitireceğiz.” Tarzında yemek süresi hakkında sinyaller vermek yararlıdır, süre doduğu zaman masadan kalmak ve çocuğun devam etmesi için zorlamada bulunmamak uygundur.

Çocuğun yemek seçimi konusunda tercihlerine saygı duyulmalıdır. Çocuğa hazırlanan yemekte, tabağını sonuna kadar doldurmak görüntü açısından itici gelebileceği için porsiyonlarını az tutmak çocuğun yemek için daha istekli olmasını sağlayabilir. Kolay çiğneyebileceği ve yutabileceği besinleri tercih etmek daha uygun olabilir. Çocuğu zorlamadan değişik yemek çeşitlerine alıştırarak tek bir besin türüne bağımlı kalmasını önlemek faydalı olacaktır. Örneğin; bir besinde aşırı miktara kaçmak çocuğun diğer besinleri reddetmesine yol açabilir. Çocuğu yemek konusunda desteklemek gerekir.

Çocuğun yapmayı beceremediği becerilerde de kesinlikle çocuğu aşağılamamak gerekir ve böyle durumlarda olumsuz duygu hissettirip yetersiz hissetmesini sağlamak çocuğun gelişimi açısından olumsuz etkilenmesine neden olur. Çocuk yemek yerken kaşılaşılan olumsuz durumlarda sabırlı davranılmalı ve oldukça nötr tavırlar sergilenmelidir. Çünkü beceri alışkanlığı ilk deneyimle kazanılan bir alışkanlık değildir, deneme yanılma yoluyla pekiştirilerek kazanılır. Çocuğa bakım veren yetişkin , çocuğun bakımının tamamını üstlenmeye çalışması gelişim açısından olumsuz etkileyebilir. Aynı zamanda giyinemeyen, tuvaletini yapamayan, yemeğini yiyemeyen çocuk akranları tarafından alaya maruz kalabilir ve bu durum çocuğun gelişimini, psikolojik durumunu ve de bireyselleşmesini olumsuz etkileyebilir. Yemek yeme ve diğer öz bakım becerileri çocuğun toplum tarafından kabulü için gereklidir.

Genel olarak 3 yaşından küçük çocuklar öz bakım becerilerinde anneye yada bakım veren diğer bir yetişkine bağımlıdır, 3 yaşından sonra belirli adımlarla model olarak beceri kazandırma alışkanlıkları desteklenmelidir. Belirli aktiviteler adım adım beraber yapılarak, çocuğun gözlem yaparak model almasını sağlayabilir ve beceri için girişimde bulunmasına yardımcı olabilir. Çocuğa , ‘acıktın mı ya da karnın doydu mu ? ’ gibi soruları sormanız ve verdiği cevaba saygı göstermeniz onun için önemlidir. Bu sorular ve sizin cevapları karşısındaki tavrınız çocuğunuzun yeme alışkanlığının gelişmesine yardımcı olacaktır.

Yemek yemesi konusunda ısrarcı olunmamalıdır. Yemek yeme alışkanlığı kazandırmak için öncelikle aile de belirli bir yemek düzeni olması gerekir. Ailecek sofraya oturulması önemlidir. Ebeveynler yemek yeme için öncelikle gerekli olan çatal, kaşık konusunda çocuğa doğru model olmalıdırlar. Çocuk kaşık, çatal kullandığı zaman çocuğa müdahale edilmemelidir, normal olarak çocuk yemeği yerken üzerine dökebilir, sofrayı kirletebilir. Böyle durumlarda da çocuğa müdahale edilmemelidir, müdahale etmek çocukta yetersizlik duygusu yaratabilir. Çocuğun yeme ihtiyacı kendi yiyebileceği gelişim olgunluğuna geldiğinde kesinlikle anne, zaman kaybından kaçınmak için yada sofranın kirlenmesine engel olmak için bakımı kendisi üstlenmeye çalışmamalıdır.

Çocuğun beceri kazanmasının uzun sürmesi, zaman kaybı olarak görülmemelidir. Ebeveynler bu konuda duyarlı olmalıdır. Çocuğa tercihi kadar yemek yemesi konusunda saygı duymak önemlidir. Çocuğun kendisine saygı duyulduğunu hissetmesi gelişimini olumlu etkileyecektir. Mutfakta yemek yeme ile ilgili etkinliklerde, sofra kurmada, toparlamada çocuğun yardım etme isteği varsa çocuğa izin verilmelidir. Çocuğun girişimlerine olan desteklemeler, çocuğun gelişimi açısından olumlu etkilenmesini sağlayacaktır. Çocukla yemeklerin; görüntüleri, tatları, faydaları hakkında sohbet edilmesi merak duygusunu arttırabilir, duyu keşiflerini sağlayabilir. Çocuğu destekleme davranışları özgüven gelişimi için önemlidir.


Uzman Psikolog